ارزش دلار در هفته‌های اخیر با وجود مداخلات بازارساز، همچنان در مسیر صعودی حرکت کرده است. حمیدرضا جیهانی، کارشناس اقتصادی، به مرور یکی از عوامل موثر بر این روند صعودی پرداخته و شرح داده است که چگونه رشد تقاضای ارزی ناشی از واردات خودرو نیز بر بازار ارز فشار وارد می‌کند.
مطابق گزارش‌ها انتشار یافته تابان گوهر نفیس به نقل از تجارت نیوز، بازار ارز طی هفته‌های اخیر بار دیگر تحت فشار تقاضا قرار گرفته و نرخ دلار، با وجود مداخلات گسترده بازارساز، در سطوح بالا قرار گرفته است. در کنار عوامل سیاسی و اقتصادی موثر بر این روند صعودی، به نظر می‌رسد نوعی تقاضای پنهان نیز در بازار شکل گرفته که فشار بر بازار ارز را صعود داده است.
کارشناسان معتقدند بخشی از این تقاضای پنهان می‌تواند ناشی از مصوبه واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور باشد. این در حالی است که طبق مصوبه، واردات خودرو باید به‌صورت «بدون انتقال ارز و از محل ارز در اختیار» انجام شود؛ اما حالا این احتمال مطرح است که در عمل، بخشی از ارز مورد نیاز این واردات از بازار داخلی تامین و از کشور خارج می‌شود.
به باور کارشناسان، این مصوبه در چنین شرایطی نه‌تنها به ورود منابع ارزی تازه به کشور منجر نمی‌شود، بلکه می‌تواند حتی منابع ارزی را از کشور خارج کند؛ به‌عبارتی، ریال در بازار داخلی به دلار تبدیل و برای سفارش و واردات خودرو از کشور خارج می‌شود.
در این گزارش، با حمیدرضا جیهانی، کارشناس اقتصادی درباره فعال شدن تقاضای پنهان و اثر مصوبه واردات خودروی خارجی توسط ایرانیان مقیم خارج بر بازار ارز گفت‌وگو شده است.
واردات کالاهای ارزبر به منابع ارزی کشور فشار وارد می‌کند
جیهانی با اشاره به محدودیت منابع ارزی اظهار کرد: «اکنون در حوزه اجتماعی با دو مطالبه و برخورد همزمان مواجه هستیم؛ از یک سو، بخشی از جامعه متقاضی خودروهای به‌روز، لوکس و باکیفیت است و از سوی دیگر، کشور با محدودیت‌های ارزی مواجه است. دولت نیز در این میان تلاش می‌کند به سمتی حرکت کند که بتواند رضایت متقاضیان را تامین کند.»
او ادامه داد: «با این حال، واردات هر نوع کالا، به‌ویژه کالاهای ارزبر که در کلاس دارایی‌های لوکس قرار می‌گیرند، می‌تواند فشار قابل توجهی بر منابع و درآمدهای ارزی اقتصاد کشور وارد کند. به‌ویژه در شرایط فعلی که کشور در وضعیت جنگی قرار دارد و درآمدهای ارزی تحت تاثیر قرار گرفته است، ورودی ارز به کشور نیز در یک شریانی قرار گرفته و در بهترین حالت می‌توانیم منابع مورد نیاز برای کالاهای اساسی را تامین کنیم.»
مصوبه واردات خودرو، تقاضای تازهی در بازار ارز ایجاد کرده است
جیهانی با اشاره به شکل‌گیری یک مسیر به‌روز تقاضا در بازار ارز بیان کرد: «در این میان اتفاقی که افتاده، مبحث واردات خودروهای خارجی توسط ایرانیان خارج از کشور است؛ سیاست در نظر گرفته شده، بر این مبنا بوده است که این خودروها با منشا ارز خارجی وارد شوند.»
او ادامه داد: «یعنی ایرانیان خارج از کشور، چه افرادی که در خارج زندگی می‌کنند و چه کسانی که قصد بازگشت دارند، بتوانند از محل درآمدها و دارایی‌های خود در خارج از کشور، یک خودرو ثبت سفارش کرده و وارد کشور کنند.»
منابع ریالی برای واردات خودرو به ارز تبدیل و از کشور خارج می‌شود
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: «با این حال، متاسفانه در واقعیت امر، گروهی از این سیاست که با هدف رفاه ایرانیان خارج از کشور و پاسخگویی به تقاضای خودروهای لوکس و به‌روز در داخل طراحی شده، سوءاستفاده می‌کنند. به این شکل که برای تامین ارز مورد نیاز خریداری خودرو در خارج و واردات آن به کشور، به بازار ارز داخلی و بازار فیزیکی اسکناس، فشار وارد می‌کنند و منابع ارزی مورد نیاز خود را از طریق صرافی‌ها از کشور خارج می‌کنند.»
با مصوبه واردات خودرو، منابع ریالی از طریق شبکه غیررسمی و بازار آزاد به ارز تبدیل و از کشور خارج می‌شود
جیهانی افزود: «این اتفاق طبیعتا بر ماتریکس درآمد و هزینه ارزی کشور فشار وارد می‌کند و تقاضای به‌روزی را در بازار ارز شکل می‌دهد. در بازار ارز معمولا با انواع مختلفی از تقاضا، از جمله تقاضای سفته‌بازانه و سرمایه‌گذاری مواجه هستیم و این نوع تقاضا نیز در نهایت به تقاضایی تبدیل می‌شود که متقاضی آن در داخل کشور قرار دارد؛ یعنی منابع ریالی خود را از طریق شبکه غیررسمی و بازار آزاد به ارز تبدیل و از کشور خارج می‌کند و سپس اقدام به واردات خودروی خارجی می‌کند.»
تامین ارز واردات از بازار داخلی، بازار اسکناس را تحت فشار قرار می‌دهد
جیهانی با تاکید بر اثر منشا تامین ارز بر بازار داخلی گفت: «اگر سیاست واردات خودرو به‌درستی اجرا می‌شد و وزارت صمت می‌توانست نظارت دقیق‌تری بر منشا ارز خارجی اعمال کند و اهرم قدرتمندتری برای تثبیت منشا ارز در واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور ایجاد کند، این سیاست می‌توانست موفق باشد. در غیر این صورت، در شرایط فعلی قطعا این سیاست مضر است و به بازار ارز داخلی و بازار فیزیکی اسکناس فشار وارد می‌کند.»
صعود تقاضای فیزیکی برای ارز می‌تواند انتظارات تورمی، ارزی، احتیاطی و سفته‌بازانه را در بازار ارز کشور بیشتر شدن دهد
این کارشناس اقتصادی، درباره اثر صعود تقاضای فیزیکی ارز بر انتظارات تورمی اظهار کرد: «نکته مهم دیگر، اثر غیرمستقیم این سیاست بر انتظارات ارزی است. صعود تقاضای فیزیکی برای ارز می‌تواند انتظارات تورمی، ارزی، احتیاطی و سفته‌بازانه را در بازار ارز کشور صعود دهد.» او در ادامه اضافه کرد: «در نهایت نیز ممکن است این سیاست در بازار داخلی اثری معکوس ایجاد کند؛ اتفاقی که نمونه‌های آن را در سال‌های اخیر نیز شاهد بوده‌ایم.»
تقاضای پنهان در بازار ارز فعال شده و فشار آن حتی در شرایط صلح بیشتر می‌شود
این کارشناس اقتصادی با اشاره به احتمال تشدید فشار تقاضا بر بازار ارز در شرایط صلح اظهار کرد: «در شرایط صلح و ثبات، مصوبه واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج می‌تواند افراد بیشتری را به واردات تشویق کند و از آنجا که شرایط نیز باثبات‌تر خواهد بود، در صورتی که مبحث منشا ارز به‌درستی کنترل نشود، اثر آن بر بازار اسکناس بیشتر خواهد شد.»
جیهانی در خاتمه تاکید کرد که علاوه بر سایر عواملی که بر بازار ارز اثر می‌گذارند، محور واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج می‌تواند تقاضاهای پنهان را نیز در بازار فعال کند.
برچسب:
نویسنده: ایمان اصلاحی اصل