بازار طلا و سکه در روزهای پایان کاری مردادماه تحت تأثیر جهش کمسابقه اونس جهانی و صعود نرخ ارز داخلی، وارد فاز تازهای از التهاب شد. با این حال، محمد کشتیآرای، عضو کمیسیون اقتصادی اتاق اصناف ایران، معتقد است بخش مهمی از رشد اخیر ناشی از هیجان بازار است و با فروکش کردن التهاب، احتمال تعدیل ارزشها در روزهای آینده وجود دارد.
مطابق شرح در دسترس قرار گرفته تابان گوهر نفیس به نقل از اکوایران، بازار طلا و ارز در آخرین روزهای مردادماه با موجی از صعود نرخ مواجه شد؛ موجی که برخلاف برخی دورههای قبلی، تنها از بازار ارز داخلی سرچشمه نمیگرفت و جهش اونس جهانی طلا نیز سهم مهمی در آن داشت. نرخ اونس در خاتمه هفته از مرز ۴۶۰۰ دلار عبور کرد و در بازار داخلی نیز طلای ۱۸ عیار و سکه به سطوح بالاتری رسیدند. گزارشهای بازار در ۳۱ مرداد نیز از رشد قابل توجه ارزش سکه و طلا حکایت داشت.
در بازار ارز نیز دلار در معاملات ۳۱ مرداد در محدوده ۱۹۰ هزار تومان قرار گرفت و همزمان، رشد ریسکهای سیاسی و تجاری و خبرهای مربوط به محدودیتهای اقتصادی علیه ایران، بر انتظارات معاملهگران اثر گذاشت. در چنین شرایطی، بیشتر شدن نرخ ارز در کنار رشد اونس جهانی، اثر مضاعفی بر نرخ طلا و سکه در داخل گذاشت.
با این حال، آیا رشد اخیر ارزشها به معنای شکلگیری یک روند صعودی پایدار است یا بازار پس از یک دوره التهاب، وارد مرحله تعدیل خواهد شد؟ محمد کشتیآرای، عضو کمیسیون اقتصادی اتاق اصناف ایران، معتقد است برای پاسخ به این پرسش باید ابتدا سهم اونس جهانی و نرخ ارز در جهش اخیر از یکدیگر تفکیک شود.
کشتیآرای: عامل اصلی جهش اخیر، اونس جهانی طلاست
محمد کشتیآرای، عضو کمیسیون اقتصادی اتاق اصناف ایران، در تحلیل روند اخیر بازار طلا و سکه، جهش ارزش جهانی طلا را مهمترین محرک صعود نرخها در بازار داخلی میداند.
او ادامه داد: طی یک هفته گذشته نرخ هر اونس طلا در بازارهای جهانی نزدیک به ۳۰۰ دلار رشد داشته است. این میزان رشد در بازار جهانی، بهخودیخود میتواند اثر قابل توجهی بر ارزش طلا در بازار داخلی داشته باشد؛ حتی اگر نرخ ارز در داخل تغییر چندانی نداشته باشد.
کشتیآرای با تفکیک دو متغیر اصلی اثرگذار بر بها طلا یعنی «اونس جهانی» و «نرخ ارز داخلی» شرح میدهد که در دوره اخیر، وزن رشد ارزش جهانی طلا بسیار بیشتر از تغییر نرخ ارز بوده است. به بیان دیگر، بازار داخلی در روزهای اخیر صرفاً با بیشتر شدن دلار روبهرو نبوده، بلکه از یک شوک خارجی در بازار جهانی طلا نیز اثر پذیرفته است.
او معتقد است همین مسئله باعث شده رشد نرخ طلا در داخل در نگاه نخست شدید به نظر برسد؛ چراکه وقتی نرخ جهانی طلا در مدت کوتاهی حدود ۳۰۰ دلار صعود پیدا میکند، اثر آن پس از تبدیل ارزش جهانی به ریال و با لحاظ نرخ ارز، به شکل یک جهش محسوس در بها طلای داخلی ظاهر میشود.
رشد اونس چگونه به بازار داخلی منتقل شد؟
ارزش طلای داخلی بهطور کلی تابعی از دو متغیر اصلی است: بها جهانی اونس و نرخ ارز. بنابراین زمانی که یکی از این دو متغیر صعود پیدا میکند، بازار داخلی ظرفیت رشد دارد؛ اما زمانی که هر دو همزمان در مسیر بیشتر شدنی قرار میگیرند، فشار صعودی بر بها طلا بیشتر میشود.
در شرایط فعلی، هرچند کشتیآرای معتقد است نوسان نرخ ارز نسبت به جهش اونس جهانی محدود بوده، اما همین رشد محدود ارز نیز در کنار رشد شدید اونس قرار گرفته و اثر نهایی را بر نرخهای داخلی تشدید کرده است.
در واقع، بازار طلا در این مقطع با یک «اثر دوگانه» مواجه شده است: از یک سو ارزش جهانی طلا در محدودههای تاریخی بالا قرار گرفته و از سوی دیگر نرخ دلار داخلی نیز در سطوح بالایی معامله میشود. به همین دلیل، حتی اگر نرخ ارز تنها نوسان محدودی داشته باشد، رشد اونس میتواند بهتنهایی ارزش طلای داخلی را به سطوح بهروزی برساند.
چرا بازار وارد فاز هیجانی شد؟
اما از نگاه کشتیآرای، بیشتر شدن ارزش اخیر را نباید تماماً به متغیرهای بنیادی نسبت داد. او معتقد است پس از چنین جهش شدیدی در نرخ جهانی طلا، بازار داخلی معمولاً وارد مرحلهای از هیجان میشود.
در چنین شرایطی، معاملهگران نه فقط نرخ فعلی، بلکه انتظار صعود بیشتر ارزش را نیز در معاملات خود لحاظ میکنند. همین رفتار میتواند موجب شود ارزش داخلی برای مدتی با سرعت بیشتری نسبت به ارزش ذاتی خود حرکت کند.
کشتیآرای بر همین اساس، وضعیت فعلی بازار را «التهابی و هیجانی» توصیف میکند. از نگاه او، جهش بها جهانی طلا محرک اولیه بوده، اما واکنش معاملهگران داخلی به این جهش باعث شده دامنه نوسان در بازار داخلی تشدید شود.
این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر صعود بها ناشی از تغییر پایدار در متغیرهای بنیادی باشد، احتمال ماندگاری روند بیشتر است. اما اگر بخشی از رشد ناشی از هیجان و رفتار انتظاری معاملهگران باشد، پس از فروکش کردن شوک اولیه میتوان انتظار تعدیل ارزشها را داشت.
حباب سکه؛ نشانهای از بازگشت التهاب به بازار
یکی از نشانههایی که کشتیآرای برای تبیین فضای فعلی بازار به آن اشاره میکند، تغییر وضعیت حباب سکه است.
به گفته او، بازار طلا و سکه حدود دو هفته قبل در شرایطی قرار داشت که حباب سکه منفی بود. حباب منفی به این معناست که بها بازار سکه نسبت به ارزش ذاتی آن پایینتر قرار گرفته و بازار در وضعیت آرامتر و متعادلتری قرار دارد.
اما در روزهای اخیر این وضعیت تغییر کرده و حباب دوباره مثبت شده است. از نگاه کشتیآرای، بازگشت حباب مثبت را باید یکی از نشانههای بیشتر شدن التهاب در بازار دانست.
البته مثبت شدن حباب لزوماً به معنای حبابی بودن کل بازار یا ضرورت ریزش نرخ نیست، اما مشخص میکند ارزش معاملاتی سکه در مقایسه با ارزش محاسباتی آن با فاصله بیشتری قرار گرفته است. این فاصله معمولاً در دورههایی بیشتر شدن مییابد که تقاضای احتیاطی و انتظارات صعودی در بازار تقویت شده باشد.
به همین دلیل، رفتار حباب در روزهای آینده میتواند یکی از شاخصهای مهم برای تشخیص این مبحث باشد که بازار همچنان در وضعیت هیجانی قرار دارد یا به سمت تعادل حرکت میکند.
پیشبینی کشتیآرای از روزهای آینده
کشتیآرای با وجود رشد شدید ارزشها، انتظار ندارد این سطح از التهاب با همین شدت در روزهای آینده ادامه پیدا کند.
او معتقد است بازار در وضعیت کنونی تحت تأثیر یک شوک نرخی قرار گرفته و طبیعی است که در واکنش به چنین شوکی، معاملات برای مدتی هیجانی شود. اما پس از گذشت این مرحله، بخشی از التهاب میتواند فروکش کند و نرخها نیز وارد فاز تعدیل شوند.
به گفته او، در شرایط فعلی نمیتوان برای طلا و سکه کف نرخی مشخصی تعیین کرد؛ زیرا نرخ این داراییها همچنان به رفتار اونس جهانی و نرخ ارز وابسته است. با این حال، برآورد او این است که التهاب ایجادشده در یکی دو روز آینده تا حدی کم شدن پیدا کند و بازار از وضعیت هیجانی فعلی فاصله بگیرد.
این دیدگاه البته به معنای پیشبینی یک ریزش سنگین نیست. «تعدیل» در اینجا میتواند به معنای افت سرعت رشد، تثبیت بهاها یا اصلاح بخشی از بیشتر شدن اخیر باشد. شدت این تعدیل نیز به این بستگی دارد که اونس جهانی پس از جهش اخیر چه مسیری را در پیش بگیرد و نرخ ارز داخلی در سطوح فعلی تثبیت شود یا به حرکت صعودی خود ادامه دهد.
برچسب:
نویسنده: ایمان اصلاحی اصل